Geneza "Zemsty" Aleksandra Fredry
Aleksander Fredro po ślubie z Zofią Jabłonowską-Skarbkową otrzymał w posagu połowę zamczyska w Odrzykoniu. Przeglądając stare papiery i akta archiwalne Odrzykonia trafił na ślad dawnego sporu, jaki toczył się między dawnymi właścicielami zamku: Janem Skotnickim, szczwanym pieniaczem i krętaczem, a zawadiaką i gwałtownikiem Piotrem Firlejem. Spór był długi i zażarty. Zakończył się po trzydziestu latach ślubem młodego Firleja z Zofią Skotnicką. Pomysł sporu bardzo zaintrygował pisarza, który zaczął nad nim myśleć i opracowywać go artystycznie. W ten sposób powstała "Zemsta". Głównym wątkiem tego dramatu jest waśń szlachecka o mur graniczny. Dramat zbudowany jest z aktów i scen (odsłon). Pomiędzy aktami następują przerwy, zwane antraktami. Akcja składa się z pięciu punktów: wprowadzenia, ekspozycji, zawiązania akcji, punktu kulminacyjnego i zakończenia/rozwiązania akcji. W skład akcji wchodzą również perypetia. W "Zemście" wprowadzeniem są plany Cześnika, marzenia o ślubie z Podstoliną, wizyta Papkina. Podczas ekspozycji poznajemy kolejnych bohaterów - Rejenta Milczka, wdowę Podstolinę, młodą Klarę, syna Rejenta - Wacława, Dyndalskiego, który służy Cześnikowi oraz inne, poboczne postacie. Zawiązanie akcji następuje, kiedy ludzie Rejenta próbują zburzyć mur, na co nie zezwala Cześnik. Perypetia to różne wątki dotyczące bohaterów, natomiast rozwiązaniem akcji jest ślub młodych, na końcu bowiem wszystko układa się szczęśliwie.